Pembe gettolaşma (pink ghetto), kadınların belli meslek gruplarına sıkışması ve kariyer alanlarında hemşirelik, öğretmen, sekreter, çocuk ve yaşlı bakımı gibi düşük ücretlere uygun görülmesidir. Bu terim özellikle kadınların yükselme şansı olmayan iş alanlarını vurgular.
Pink: Pembe kadınlığı temsil eden bir renk olarak kullanılır.
Ghetto: Dışlanma, sınırlandırma, belirli bir alana hapsedilme metaforunu ifade eder.
Kavramın ortaya çıkışı
“Pembe yaka” terimini ilk kez 1967’de William J. Baumol, kadınların yoğunlaştığı düşük ücretli büro ve hizmet işlerini ekonomik açıdan tanımlamak için kullandı. 1977’de Louise Kapp Howe, “Pembe Yakalı İşçiler” kitabıyla kavramı popülerleştirerek, bu işleri toplumsal cinsiyet rolleri, düşük prestij ve kariyer sınırlılıkları bağlamında feminist bir eleştiriyle ele aldı.
Pink Ghetto ve eleştirel arka plan
Toplumsal Cinsiyet Rolleri: Kadınların tarihsel olarak kendilerinden beklenen rollere uygun işlerde başarılı olmaları toplum açısından doğal görülmüştür. Çünkü öğretmenlik ve hemşirelik gibi duygusal emek isteyen meslekler, kadına atfedilen anaçlık ve besleyicilik özelliklerinin bir yansıması olarak değerlendirilmiştir. Bu yaklaşım, cinsiyetçi rolleri pekiştirmekte ve eşitsizlikleri meşrulaştırmaktadır.
Cam tavan: Kadınların iş hayatında üst düzeylere yükselmelerini engelleyen soyut bir bariyeri ifade eder. Cam duvar ise kadınların mesleki alanlar arasında yatay geçişlerini sınırlar. Yani hem dikey hem yatay hareketlilikleri kısıtlanır. Dünyanın tüm bölgelerinde liderlik ve karar pozisyonlarında kadınların sayısı erkeklerden önemli ölçüde düşüktür. Ayrıca Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ve Pittsburg Üniversitesi Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği Araştırma Laboratuvarı (GIRL) tarafından yayımlanan son verilere göre, cam tavanlar kadınların liderlik konumuna yükselmesini engellemektedir (Milliyet, 2021).
Görsel Kaynağı: dbe.com.tr
Feminizasyonun Değersizleştirilmesi: Kadınların yoğun olduğu meslekler, çalışma koşulları, statü, prestij ve ücret bakımından erkeklerin yoğun olduğu mesleklerden daha düşük konumdadır. Başka bir deyişle, bir meslek kadınlaştıkça maaşı ve toplumsal prestiji düşer (Toksöz, 2007).
Yeni Biçimleri: Günümüzde ise sosyal medya yöneticiliği, müşteri ilişkileri, insan kaynakları kurumsal iletişim uzmanlığı gibi alanlar da “pembe getto”nun yeni versiyonları olarak tartışılmaktadır.
Sonuç ve Öneriler
Özetle; pembe gettolaşma, kadınların belli mesleklerde yoğunlaşarak düşük ücret ve düşük prestijle sınırlandırılmasını ifade eder. Cam tavan, cam duvar, toplumsal cinsiyet rollerinin yeniden üretimi ve feminizasyonun değersizleştirilmesi bu eşitsizliği pekiştirmektedir.
Bu durumun aşılabilmesi için:
- Eşit ücret politikaları hayata geçirilebilir.
- Kadınların liderlik pozisyonlarına erişimi teşvik edilebilir.
- Toplumsal cinsiyet eşitliği eğitimi yaygınlaştırılabilir.
- Kadın yoğun mesleklerin değeri görünür kılınabilir.
Bu yapısal dönüşümler olmadan pembe gettonun farklı biçimlerde yeniden üretilmeye devam edeceği açıktır.
Kaynak:
Toksöz, G. (2007). İşgücü Piyasasının Toplumsal Cinsiyet Perspektifinden Analizi ve Bölgeler Arası Dengesizlikler. Çalışma ve Toplum, 4(15), 57–79.
