Queer sinema kapsamında kadın temsiline odaklanılarak ‘Mavi En Sıcak Renktir’ ve ‘Alev Almış Bir Kadının Portresi’ filmleri karşılaştırılıyor. Erkek bakışı, arzular ve temsil politikaları ekseninde iki farklı anlatının kadınları nasıl sunduğu sorgulanıyor.
Sinema, sadece hikâyeler anlatmaz; bakışları şekillendirir, değerleri yansıtır, kimlikleri görünür kılar. Queer sinema, bu anlamda kendine ana akım sinemada yer bulamayanların görünür kılındığı bir alandır. Bu noktada filmin hangi üslupla anlatıldığı oldukça önemlidir.
Mavi En Sıcak Renktir (2013) ve Alev Almış Bir Kadının Portresi (2019), birbirlerinden oldukça farklı, queer bir ilişkiyi merkezine oturtan iki film olarak karşımıza çıkar. Farklılıklar, sadece anlatım tarzından veya içerikten kaynaklanmaz. İki film arasında set ortamındaki duruma kadar uzanan bir kontrast mevcuttur.
Ataerkil Kameraya Karşı Feminist Bakış
Mavi En Sıcak Renktir filminde, kamera, ataerkil sistemin fantezilerine yenik düşmüş durumdadır. Kadın bedenleri uzun uzun ele alınarak bir estetik tercih olarak sunulmuştur. 2013’te mantıklı görülmüş olan bu kamera hareketleri, günümüzde karakterleri erkekler için arzu nesnelerine dönüştürdüğü gerekçesiyle oldukça fazla eleştiriye maruz kalmıştır. Bu kamera, adeta seyirci olarak bizi iki kadının ilişkisinden çok, cinsel hayatlarına tanıklık etmeye zorlar. Erkek egemen bir bakış açısı ile yapılan kurgu ise dikkat çekmektedir.
Alev Almış Bir Kadının Portresi ise kadınların vücutlarına odaklanmaktan ziyade onların bakışlarına, gözlerinin ardındaki arzuya odaklanır. Bu tercih sayesinde iki kadının ilişkisi ataerkil bir fantazi olmaktan çıkar. Seyirci karakterlerin hislerine eşlik eder, karakterler ete kemiğe bürünür. Cinsellik gösterilmese de tensellik her sahnede vardır. Kadınların bedenini seyircilere göstermek değil, onların içsel dünyasına bir yolculuk hedeflenmektedir.
Baskıya karşı güven ortamı: Queer sinema
Mavi En Sıcak Renktir ilk gösterildiğinde cesur, gerçekçi ve sarsıcı bir aşk hikâyesi olarakvöne çıkmıştı. Ama zamanla setten yükselen sesler, filmin çekimi sırasında gerçekten neler yaşandığını ortaya koydu. Yönetmen Abdellatif Kechiche’in setindeki baskıcı atmosfer, başroller Léa Seydoux ve Adèle Exarchopoulos’un röportajlarında açık bir şekilde dile getirilir. Özellikle seks sahnelerinin çekim sürecinin gereğinden fazla uzun sürdüğü ve oyuncuların bu sahnelere zorlandığı öne çıkar. Daha sonra Léa “Manipülatif bir yönetmenle çalışmak psikolojik olarak çok zordu.” şeklinde bir açıklama yaptı. Bu sahnelerin güvensiz
koşulları, filmin gerçekçi hissiyatını adeta silip atar. Birçok kişinin filme olan bakış açısında kırılma yaratır.
Alev Almış Bir Kadının Portresi’nin yönetmeni Céline Sciamma, set ortamında bir dayanışma ve güven iklimi kurmayı başardı. Oyuncularıyla kurduğu ilişki, anlatının kendisine de yansıdı. Film boyunca hissedilen saygı, zarafet ve eşitlik duygusu, yalnızca hikâyede değil, yapım sürecinde de mevcuttu. Filmden sonra başrollerin röportajlarında da görüldüğü üzere Sciamma, onları rahat hissettirmek için elinden geleni yapmış, isteklerine ve sınırlarına saygı duymuştu.
Kaynak: Le Monde
Karışık tepkilere karşı yeni bir türün manifestosu
Queer sinema içinde Mavi En Sıcak Renktir, çıktığı günden itibaren tartışmalara sebep olmuş bir filmdi. Film Cannes festivalinde Palme d’Or ödülüne layık görüldü. Medyadan ise oldukça karışık tepkiler aldı. The Guardian ve IndieWire filmdeki oyunculuğu ve sanatsal yaklaşımı övdü; ancak Vulture ve Variety filmi eleştirdi. Vulture filmin kamera arkasındaki tartışmalara dikkat çekti, Variety ise seks sahnelerinin sınırları zorladığını yazarak bu sahnelerin otantikliğini eleştirdi.
Queer sinema izleyicileri kendi temsillerinin bu şekilde inşa edilmesinden rahatsız olduklarını belirttiler. Feminist topluluk da aynı şekilde filmdeki kadın bedeninin nesneleştirilmesine dikkat çektiler.
Kaynak: The Independent
Alev Almış Bir Kadının Portresi ise izleyiciler tarafından bir direniş gibi karşılandı. Cannes festivalinde en iyi senaryo ve queer palm ödüllerini kazandı. Hem sinema dünyasında hem de queer ve feminist çevrelerde büyük yankı uyandırdı. Filmin feminist perspektifi birçok kişi tarafından övgü yağmuruna tutuldu. The Guardian filmin lezbiyen arzuyu, voyörizme dayanmadan saygı ve tutkuyla beyaz perdeye taşıdığını belirtti. Vulture filmdeki duygusal gelişime ve sessizce yaşanan hasrete dikkat çekti. Hikayeyi “iki insanı değiştirmesine rağmen onları tüketmeyen bir aşk” olarak tanımladı. The New York Times filmin “yeni bir sinema için bir manifesto” olduğuna dair açıklamalar ve Céline Sciamma’nın derin bir empati ile bir queer aşk hikayesine yer verdiğini açıkladı.
Queer sinema ve kadın temsili
Queer sinema, sadece marjinal kimlikleri göstermez. Bu kimliklere hak ettikleri saygıyı gösterecek bir anlatım dili kurmakla da yükümlüdür. Kadınların güçlü, kırılgan, arzulayan, düşünen bireyler olarak var olduğu hikâyelere ihtiyacımız var. Ve bu hikâyeler, ancak erkek bakış açısından (male gaze) çıkıldığında tam anlamıyla hayat bulabiliyor.
Belki de sorulması gereken soru: Kadınları sadece görmek mi istiyoruz, yoksa onları gerçekten duymaya hazır mıyız? Mavi En Sıcak Renktir ile Alev Almış Bir Kadının Portresi arasındaki fark, bu sorunun cevabında gizlidir.
Kaynakça:
Pearl & Dean. (2021). Léa Seydoux still angry with Blue is the Warmest Colour director over
alleged exploitation. Retrieved June 14, 2025.
Silman, A. (2013, October 24). A brief history of all the drama surrounding Blue Is the Warmest Color. Vulture. Retrieved June 14, 2025.
[…] umudunu kaybetmeyen bir kadının hikayesidir. Adile Naşit burada, her zorlukta gülmeyi bilen bir kuşağın temsilcisidir. Film, onun insanlara “mutluluk çabasının” önemini […]