Toplumda kadına partneri tarafından uygulanan şiddet çoğunlukla evlilik ya da aile içi bağlamda ele alınır. Oysa şiddet yalnızca evin duvarları arasında yaşanmaz, genç kadınların flört ilişkilerinde de çeşitli biçimlerde ortaya çıkar.
Flört ilişkilerinde kimi zaman kıskançlık bahanesiyle kontrol etme, hakaret veya küçümseme, istenmeyen temas hatta doğrudan fiziksel saldırı gibi bir çok psikolojik/fiziksel şiddet türü görülür. “Flört şiddeti” olarak adlandırılan bu olgu; duygusal baskıdan ısrarlı takibe, sosyal izolasyondan fiziksel saldırıya kadar uzanan çeşitli biçimlerde karşımıza çıkar.
Görünürde “aşk” ya da “ilgi” kisvesi altında gerçekleştiği için çoğu zaman fark edilmez ya da hafife alınır. Oysa kadınların önemli bir bölümü, henüz hayatlarının en genç dönemlerinde partnerlerinden gelen şiddetle tanışmaktadır.
Flört şiddetini bu denli tehlikeli kılan en önemli nedenlerden biri normalleştirilme ve kanıksanma biçimidir. Kıskançlığın “sevginin kanıtı” olarak görülmesi ve arkadaş çevresinden uzaklaştırmanın “ilişkiye önem vermek” olarak sunulması, durumu hafifletip tehlikeyi görmezden gelmeye yol açar. Çünkü bu davranışların altında baskı, kontrol ve psikolojik şiddet vardır.
Psikolojik şiddet
Şiddet denildiğinde akıllarda ilk fiziksel güç kullanımına dayalı şiddet belirse de şiddet yalnızca fiziksel şekillerde kendini göstermez.
“Sıklıkla fark edilmeyen, fark edilse de temelinde sevginin bulunduğu düşünülen psikolojik şiddet, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin neden olduğu ve şekillendirdiği problemlerden biridir. Toplumsal cinsiyet rolleri doğrultusunda kadının mağdur, erkeğin fail olarak yeniden etiketlendiği ataerkil toplumsal yaşam düzeninde psikolojik şiddetin bir tür ilişki biçimi olduğuna dair fikirler de bulunmaktadır.”
– İsmail Orbay
Patriyarkal yapının normalleştirdiği psikolojik şiddet, ilk başta ciddiye alınmasa da zamanla fiziksel ve cinsel şiddeti de beraberinde getirebilmektedir. “Erkektir yapar” zihniyeti, ilişki içerisinde erkeğin bazı davranışlarını meşru kılar.
Sadece erkek olduğu için partnerine yaptığı manipülasyon ve psikolojik baskı görmezden gelinir. Erkeğin ilişki içerisinde “söz geçirme” ve kadını “kontrol etme” gayreti zamanla kadın üzerindeki baskıyı arttırır. Birtakım kültürel normlarca ilişki dinamiğinde “normal olan” olarak görülen bu gibi davranışlar, kadını zamanla daha da pasivize eder.
Görsel kaynak: pexels.com
Dijital taciz
Günümüzde büyük ölçüde dijital platformlar üzerinden başlayan flört ilişkileri zamanla dijital tacize evrilebilmektedir. Sosyal medya mesajları, uygulamalar veya çevrimiçi oyunlar aracılığıyla kurulan bu ilişkiler, başlangıçta masum bir ilgi veya tanışma amacı taşıyor gibi görülebilir. Ancak iletişim dijital ortamda ilerledikçe, sınırların belirsizliği ve anonimlik, bazı bireylerin davranışlarını kontrol edilemez biçimde dönüştürebiliyor.
Küçük bir ilgiyi takip, sürekli mesaj bombardımanı, karşı tarafın çevrimiçi hareketlerini izleme hatta tehdide varan davranışlar, dijital taciz olarak adlandırılıyor. Böylece başlangıçta flört amacıyla atılan adımlar, hızla kadının özel alanına müdahale eden, psikolojik baskı ve korku yaratan bir şiddet biçimine dönüşebiliyor.
Dolayısıyla flört şiddetini yalnızca bireysel bir sorun olarak görmek yanıltıcıdır. Bu durum, toplumsal cinsiyet rollerinin bir yansımasıdır. Kadının itaat etmesi gerektiği, erkeğin kıskanma hakkı olduğu, sevginin fedakârlıkla ölçüldüğü bu kültürel kalıplar, şiddeti meşrulaştırır. Dolayısıyla çözüm, yalnızca bireylerin farkındalığında değil; eğitimde ve medya da aranmalıdır.
Şiddet, ister evlilikte ister flört ilişkisinde olsun, asla “sevgi”nin bir parçası değildir. Kadınların en yakın oldukları kişiler tarafından baskı, kontrol ve saldırıya maruz kalmaları; toplumsal bir utançtır.
Flört şiddeti üzerine konuşmak, gençleri bu konuda bilinçlendirmek ve şiddetin hiçbir biçimini görmezden gelmemek; bu görünmeyen tehlikeyi ortadan kaldırmanın ilk adımıdır.
Kaynakça:
Orbay, İ. (2022). Görünmeyene ışık tutmak: Psikolojik şiddet. Toplum ve Sosyal Hizmet, 33(1), 267–290. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tsh/issue/68245/975139
Görsel kapak:
