Sessizliğe doğmak
Kadının rahminde hayat bulan can, sessizliğe gözlerini açtı. Yok sayılmanın, aşağılanmanın, şiddetin bağrına gözlerini açtı kadın. Kimi zaman “sus kızım” sözleriyle, kimi zaman toplumun yargılayıcı bakışlarıyla şekillenen bu sessizlik, kadının varlığını yok saymaktı aslında. Erkek çocuğun sesine alkış tutulurken kız çocuğunun sessizliği çığlık oldu. Bu çığlık, büyürken ona eşlik etti. Bedenini, ruhunu, hayallerini ve özgürlüğünü sardı sessiz çığlığı. Bu sessiz çığlık, aslında toplumsal sessizliğin bir yansımasıydı.
Toplumun sessizliği
Kadın doğdu, cinsiyeti yüzünden sessiz bir kınamayla karşılandı. Evin tek kızıydı. Hayalleri vardı. Umutları vardı. Kendini gösterebilmek için yükseklerden konuşmak istedi. “Sus kızım” dediler. Gözlerindeki ışığı söndürmek için el birliğiyle savaştılar. Yok saydılar, aşağıladılar, şiddet gösterdiler. Sonra sessizliğe gömüldüler.
Acı çekti kadın, dövüldü, sokak ortasında öldürüldü. Sustular. Sessizlik sadece konuşmamak değildi; çoğu zaman, toplumun susmayı seçmesiydi. Dışlandı, tacize uğradı, küçümsendi. İçine ağladı. Sustular. Sessizlik maskesinin altından alçakça güldüler.
Pes etmek istedi çoğu zaman kadın. Onu ayağa kaldıracak bir sebep aradı, çoğu zaman da bulamadı aslında. Düşmemişti ama dimdik de sayılmazdı. Arafta bir yerlerde sürükleniyordu. Varlığını ispat etmek, sesini duyurmak, sessiz çığlığını haykırmak zorundaydı. Başarı onun için takdir edilmesi gereken bir şey değildi çünkü hiç takdir de görmemişti. Her başarısı bir görevdi aslında, yapmak zorunda olduğu bir görev. Başardı ama mutlu olamadı, tatmin bulamadı; çünkü hep daha fazlası gerekiyordu. Özgürlük zincirlerini kırmak için hep daha fazlasına ihtiyacı vardı. Bir güç aradı, inanmak için bir ışık bekledi. Annesinin gözlerinde bulamadı o ışığı, inancı tükendi. Sonra, annesi için de bu mücadeleye devam ettiğini hatırladı. Ayağa kalktı, dimdik durdu ve etrafına baktı. Onun gibi yolunu kaybetmiş, içindeki gücü arayan milyonlarca kadın vardı. Birbirlerinin ellerini tutup güç oldular birbirlerine. Dayanışmanın tadını almışlardı. Kız kardeşinden güç almak yeterliydi aslında.
Edebiyatın çığlığı
Sonra bu sessizliği kalemleriyle deldi kadın yazarlar. Virginia Woolf yazdı. Kadını “kendine ait bir odada” yalnızca yazmak için değil, var olabilmek ve özgürce konuşabilmek için anlattı. O odanın kapısı toplum tarafından dışarıdan kapatılmış olsa da, kadının çığlığı sessizlik maskesini parçaladı. Sylvia Plath’ın mürekkebi ses oldu onlarca kadına. Kendi acılarını sayfalara dökerken yalnızca kendi çığlığını haykırmıyordu, ondan ilham alan onlarca kadının özgürlük zincirlerini de kırıyordu aslında. Simone de Beauvoir, “öteki” olarak tanımlanan kadınların tarih boyunca nasıl dışlanıp yok sayıldığını gözler önüne seriyordu. Kadın “öteki” değildi aslında, sadece ataerkinin baskısına maruz bırakılmıştı.
Kadın kadının kurdu değil, yurdu oldu. Sesler yükseliyordu artık. Sessiz çığlık, özgürlüğün zincirlerini kırmak için kız kardeşinin elinden tuttu. Kadınlar birbirinin sesi oldu. Issız bir sokakta yankılanan yalnız topuk seslerine sessiz çığlıklar karıştı. Dayanışmanın sesiydi bu. Sayfalardan sokaklara dökülen çığlıklar sardı dört bir yanı. Edebiyatın çığlığı ataerkiye bir darbe vurdu.
Sessizlikten özgürlüğe
Ve bir an geldi. Kadın özgürlüğe soyundu. Yalancı maskelerini indirdi herkesin. Sessiz çığlıkları umut oldu kız kardeşlerine. O umut büyüdü, özgürlük oldu. Meydanlarda, sosyal medyada, edebiyatta ve sanatta yükselen bu çığlık, bir başkaldırıydı. Sessizlik, yerini dayanışmaya; korku, yerini mücadeleye bıraktı. Bu mücadele ateşinin yandığı gün kadının yeniden doğuşuydu. O gün küllerinden doğdu kadın.
Ve o gün, kadının sessiz çığlığı artık sessizlik değildi; yankısı, özgürlüğün dili oldu.
Kaynak:
Woolf, V. (2019). Kendine ait bir oda (S. K. Angı, Çev.). İş Bankası Kültür Yayınları.
Plath, S. (2020). Sırça fanus (S. Nilüfer, Çev.). Kırmızı Kedi Yayınevi.
Beauvoir, S. de. (2019). İkinci cins (G. Acar Savran, Çev.). Can Yayınları.
