17 yaşındaki trans birey Nora Heidemann, Haziran ayında Almanya’da düzenlenen 18 yaş altı kızlar satranç şampiyonasını kazanarak büyük bir zafer elde etti. Kuzey Ren-Vestfalyalı satranç oyuncusu, 9 puandan 7,5’ini alarak 27 rakibini geride bırakıp şampiyonluğa ulaştı. Ancak, satranç oyuncusu trans genç, bu şampiyonluğu kadınlar kategorisinde yarışarak kazandığı için transfobik bir tepki dalgasıyla karşı karşıya kaldı.
The Times gazetesinin yayımladığı habere göre Heidemann’ın turnuvada yer alması diğer yarışmacılar arasında “haksız rekabet” düşüncesinin yayılmasına neden oldu. Alman kadın satranç komisyonu başkanı Nadja Jussupow, Alman gazetesi Welt am Sonntag’a yaptığı açıklamada, 17 yaşındaki trans yarışmacının “tedavi görmediği” için yarışmaya katılmayı hak etmediğini belirtti. Komisyon başkanı “Erkeklerin, sırf unvan veya para ödülü kazanmak için cinsiyetlerini değiştirmelerine engel olmalıyız” sözleriyle transfobik söylemlere destek çıktı.
LGBTİ+ların spordaki temsiliyetlerine odaklı bir haber anlayışına sahip olan medya organı Out Sports’tan Jim Buzinski’ye göre ise “haksız rekabet” iddiaları asılsız. Buzinski, genç satranç oyuncusunun dünya sıralamasında 59.921’inci sırada yer aldığını hatırlatarak “Satranç taşlarının o kadar da ağır olduğunu düşünmüyorum. Atletizm, yüzme ve bisiklet gibi sporlara ait federasyonların trans kadınların önlerine konulan engellere gösterdikleri hızlı koşma, yükseğe tırmanma ya da güç gibi gerekçeler satrançta mevcut değil. Bu spor otoritelerinin kurallarını da çok baskılayıcı ve kısıtlayıcı buluyorum ama onlar bunu bilim kavramına dayandırıyorlar. Peki satranç neden? Bu tam anlamıyla transfobi” sözlerini kullandı.
Trans kadınlar için daha cesur adımlar atılmalı
Almanya’daki bu gelişme münferit bir olaydan daha fazlası anlamına geliyor. Bu, ne yazık ki trans karşıtı duyguların kamusal yaşamın her köşesine sirayet ettiği uluslararası bir eğilimin parçası. Tüm bunlara rağmen Alman Satranç Federasyonu, cesur bir şekilde bu baskılara yenilmedi. Alman Satranç Federasyonu’nun yeni kurallarına göre Nora da dahil olmak üzere tüm trans kadınlar belirli tıbbi ve yasal kriterlere uygun oldukları takdirde turnuvaların kadın kategorilerinde yarışabilirler. Bu kural; bilim, adalet ve kapsayıcılığa dair hala bir umudun olduğunu gösteriyor.
Yine de Heidemann’ın aldığı tepkiler, trans gençlerin dünya çapında maruz kaldığı muameleyi gözler önüne seriyor. Kimliğini saklamadan bir masa oyunu oynamaya cesaret edebildiği için medyada baskılara ve diskalifiye edilme çağrılarına maruz kaldı. Heidemann’ın gördüğü bu muamele; entelektüel değerler, toplumsal cinsiyet tartışmaları ya da en azından temel insan hakları açısından endişe verici bir durum. Bu nedenle toplumun birçok kesimi, tüm trans kadınlar için çok daha cesur, adil ve kapsayıcı adımlar atılması gerektiğini düşünüyor.
Spor ‘transfobik’ bir hale getirilmeye çalışılıyor
2023’te Uluslararası Satranç Federasyonu (FIDE) tarafından yayımlanan bir yönerge ile trans kadınların, satranç federasyonunun organize ettiği turnuvalarda “Kadınlar” kategorisinde yarışması yasaklanmıştı. Trans kadınların satranç kariyerlerinin önüne büyük bir barikat koyan bu yasağa, o dönem pek çok ülkeden tepki yağmıştı. Tepki gösterenlerin arasında bulunan İngiltere, Almanya, ABD gibi birçok ülkedeki ulusal satranç organizasyonu, FIDE’nin aldığı bu karara uymayacaklarını kesin bir dille açıklamışlardı. Fransa Satranç Federasyonu Başkan Yardımcı Jean-Baptiste Mullon ise, FIDE’nin yönergesinin “fazlasıyla transfobik” olduğunu ifade etmişti. Bu durum, sporun ‘Transfobik’ bir hale getirilmeye çalışıldığı düşüncelerini destekliyor.
Kaynak:
Kapak Görseli:
