Son yıllarda sosyal medyada sıkça karşımıza çıkan “Keşke erkeklerden hoşlanmasaydım” ya da “Heteroseksüel olmak çok yorucu” gibi ifadeler, yeni bir kavramın görünür olmasına neden oldu: Heteropesimizm.
İlk kez 2019 yılında yazar Asa Seresin tarafından kavramsallaştırılan heteropesimizm, heteroseksüel ilişkiler hakkında duyulan hayal kırıklığını, utancı ve umutsuzluğu tanımlıyor. Ancak bu kavramı yalnızca “erkeklerden nefret etmek” ya da “ilişki karşıtlığı” olarak okumak, meseleyi fazlasıyla basitleştirir.
Görsel Kaynağı: genderspecialist.com
Kadınların ilişki kalıplarına karşı başkaldırısı
Heteropesimizm, bireysel bir duygu durumundan çok yapısal eşitsizliklerin sonucudur. Kadınlar hâlâ ücretsiz bakım emeğinin büyük kısmını üstleniyor, duygusal emeği taşıyor ve toplumsal cinsiyet rollerinin yükünü omuzluyor. Bu nedenle birçok kadın için romantik ilişkiler, sevgi ve dayanışmadan çok ek sorumluluk anlamına gelebiliyor. Sorun, heteroseksüelliğin kendisi değil; patriyarkanın heteroseksüel ilişkileri biçimlendirme şeklidir.
LGBTQ+ topluluklarının deneyimleri ise bu tartışmaya farklı bir pencere açıyor. Queer ilişkilerin toplumsal cinsiyet rollerini yeniden müzakere etme konusunda daha esnek pratikler geliştirebildikleri sıkça vurgulanmaktadır. Bu nedenle heteropesimizm, yalnızca heteroseksüel kadınların yaşadığı bir hayal kırıklığı değil, aynı zamanda heteronormatif düzenin sorgulanmasına da kapı aralayan politik bir kavramdır. LGBTQ+ hareketi yıllardır aşkın, ailenin ve ilişkinin tek bir kalıba sığdırılamayacağını savunuyor. Bugün heteropesimizm üzerine yürütülen tartışmalar da benzer bir sorgulamayı görünür kılıyor.
Görsel Kaynağı: glamourmagazine.co.uk
Toplumsal cinsiyet normları sorgulanıyor
Heteropesimizm, erkeklerin “doğası gereği kötü” olduğu fikrine dönüşmemelidir. Böyle bir yaklaşım, feminizmin toplumsal dönüşüm hedefiyle çelişir. Çünkü feminizm, cinsiyetçi düzeni değiştirmeyi amaçlar; biyolojik kaderciliği değil. Aynı şekilde, heteroseksüel kadınların yaşadığı sorunların çözümü de cinsel yönelimlerini değiştirmeleri değildir. Sorun bireylerde değil, eşitsiz ilişkileri normalleştiren toplumsal yapılardadır. Belki de heteropesimizmin en önemli katkısı, “İlişkiler neden bu kadar zor?” sorusunu kişisel başarısızlık olmaktan çıkarıp politik bir tartışmaya dönüştürmesidir. Eğer kadınlar sürekli tükenmiş hissediyor, erkekler de duygusal yakınlık kurmakta zorlanıyorsa, bu durum bireysel eksikliklerden çok toplumsal cinsiyet normlarının sonucudur.
Gerçek çözüm, kadınların umutsuzluğu romantize etmesi ya da erkeklerin savunmaya geçmesi değildir. Çözüm; bakım emeğinin paylaşılması, eşitlikçi ilişkilerin kurulması ve LGBTQ+ hareketinin gösterdiği üzere aşkın ve aile biçimlerinin çeşitliliğinin kabul edilmesidir. Heteropesimizm bir son durak değil, daha adil ve özgür ilişkiler kurabilmek için verilmiş önemli bir uyarıdır.
Kaynakça:
- Hamilton, J., Kenny, C., Joseph, F., & Allen, M. (2022, June 29). What is ‘heteropessimism’, and why do men and women suffer from it? The Conversation.
- Keating, S. (2020). Straight people are rethinking romance through heteropessimism. BuzzFeed News.
- Seresin, A. (2019). On heteropessimism. The New Inquiry.
- Walters, M. (2025, July 31). Heteropessimism and our declining faith in the straight, cis man. Glamour UK.
- What Is Heteropessimism? (2022). Cosmopolitan.
Kapak Görseli: buzzfeednews.com
