Baskıcı aile ortamlarında büyüyen kız çocukları, çoğu zaman denetim ve yasaklarla çevrili bir gündelik hayatın içinde kimliklerini inşa etmeye çalışır. Sevgiliye izin verilmemesi, arkadaşlarla dışarı çıkmanın kısıtlanması ya da giyim tercihlerinin sürekli denetlenmesi gibi pratikler, ergenlik dönemindeki bireyin özerklik ihtiyacıyla çatışır. Bu çatışma, bazı genç kadınların aileleriyle görünürde uyumlu, fakat özel hayatlarında farklı tercihlerde bulundukları “ikili bir yaşam” stratejisi geliştirmelerine yol açabilir.
Görsel kaynak: techglance.weebly.com
Ergenlikte ailenin beklentileri
Ergenlik dönemi, kimlik gelişiminin merkezi bir evresidir. Psikososyal gelişim kuramına göre genç bireyler bu dönemde kimlik kazanımı ile rol karmaşası arasında bir mücadele yaşar. Aşırı denetimci ve otoriter ebeveynlik, bu süreci zorlaştırabilir. Otoriter ebeveynlik tarzı; yüksek kontrol ve düşük duygusal destek ile tanımlanır. Bu ortamda büyüyen gençler, açık iletişim kuramadıklarında ihtiyaçlarını karşılamak için gizlilik ve yalan söyleme gibi başa çıkma yollarına yönelebilirler.
Kız çocuklarının bu stratejiye daha sık başvurmasının arkasında toplumsal cinsiyet normları da yer alır. Türkiye’de ve benzer toplumsal yapılarda kız çocuklarının davranışları, “namus”, “aile itibarı” ve “güvenlik” gibi kavramlarla daha sık ilişkilendirilir. Bu durum, erkek çocuklara kıyasla kız çocuklarının hareket alanının daha fazla kısıtlanmasına yol açabilir. Sonuçta genç kadın, ailesinin beklentileri ile kendi arzuları arasında bir denge kurmak için iki ayrı kimlik üretir: Evde uyumlu ve itaatkâr bir evlat; dışarıda ise arkadaşlık ve romantik ilişkiler yaşayan bir birey.
Görsel kaynak: gothicbeauty.com
Sınırlara bağlı güven ortamı oluşturmak
Yalan söyleme bu bağlamda ahlaki bir zayıflıktan ziyade işlevsel bir strateji olarak okunabilir. Araştırmalar, aşırı kontrol altında büyüyen ergenlerin ebeveynlerinden daha fazla sır sakladığını göstermektedir. Açık iletişim kanallarının kapalı olduğu bir aile sisteminde, genç bireyin dürüst davranması çoğu zaman cezalandırılma riski taşır. Dolayısıyla gizlilik, cezadan kaçınma ve psikolojik alan yaratma işlevi görür. Ancak bu “ikili hayat” uzun vadede psikolojik yük oluşturabilir.
Sürekli rol değiştirmek, yakalanma korkusu yaşamak ve otantik benliği gizlemek kaygı düzeyini artırabilir. Ayrıca aile içi güven ilişkisi daha da zedelenebilir. Bu nedenle çözüm, genç kadının davranışlarını daha fazla kısıtlamak değil; aile içinde karşılıklı güvene dayalı iletişim kanalları açmaktır. Demokratik ebeveynlik tarzı, yüksek ilgi ve makul sınırlar, ergenlerin hem güvenli hem de özerk bireyler olarak gelişmesini destekler.
Görsel kaynak: kidsinthehouse.com
Baskıcı aile ortamlarında büyüyen kız çocuklarının geliştirdiği ikili yaşam pratikleri, bireysel bir isyankârlıktan çok yapısal bir iletişim sorununun yansımasıdır. Genç kadınların yalan söylemeye yönelmesi, çoğu zaman özgürlük talebinin bastırılmasının dolaylı sonucudur. Ailelerin kontrol ile koruma arasındaki çizgiyi yeniden düşünmeleri, kız çocuklarının hem güvenli hem de dürüst bir yaşam alanı kurabilmeleri için kritik önemdedir.
Kaynakça:
Baumrind, D. (1966). Effects of authoritative parental control on child behavior. Child Development, 37(4).
Baumrind, D. (1991). The influence of parenting style on adolescent competence and substance use. The Journal of Early Adolescence, 11(1).
Erikson, E. H. (1968). Identity: Youth and crisis. New York, NY: Norton. Kandiyoti, D. (1988). Bargaining with patriarchy. Gender & Society, 2(3).
Smetana, J. G. (2011). Adolescents, families, and social development: How teens construct their worlds. Malden, MA: Wiley-Blackwell.
Görsel kapak: explorepsychology.com
