Cinsiyetçiliğin ve güç asimetrisinin internet diline yansıması
Çeşitli sosyal medya mecralarında her gün yeni kavramların, kelimelerin ve deyimlerin ortaya çıkışına şahit oluyoruz. Biz de karşılaştığımız durumları, olayları ve kişileri anlatmak için bazen bilinçli bazen de bilinçsiz olarak bu yeni kelimeleri benimsiyor ve kullanmaya başlıyoruz. Değişen dünyamız dilde yeniliklere ihtiyaç duyuyor; dil içinde yaşadığımız değişen toplumla şekilleniyor ve onun izlerini taşıyor.
Son zamanlarda bütün dünyada gözlemlenen muhafazakârlaşma eğilimi, kadın ve erkekleri kutuplaştırıyor. Sosyal medya platformlarında duygusal ve kışkırtıcı içeriklerle beslenerek büyüyen kadın-erkek tartışmalarıyla karşılaşıyoruz. Algoritmaların çatışma ve nefret söylemini ödüllendirmesiyle bu kutuplaşma adeta bir ürüne dönüşüyor. Bununla beraber bu amacı pekiştiren, kadın ve erkekleri belirli kalıplara sokarak küçümsemeyi hedefleyen çeşitli kavramlar ve kelimeler üretiliyor. Bu kavramlarda günümüzdeki ayrımcılığın izlerine rastlıyoruz. Peki, “Performative Man” ve “Pick Me Girl” kavramları bu konuda bize neler anlatmakta? Gelin iki kavramın anlamları ve ortaya çıkışlarını inceleyerek toplumdaki cinsiyetçiliğin izini sürelim…
Pick Me Girl – Anlamı ve ortaya çıkışı
Türkçeye motamot “beni seç kız” olarak çevirilen Pick Me Girl kavramı, erkek ilgisi ve onayı uğruna kendi doğasına uygun olmayan davranışlar sergileyen kızları tanımlamak için ortaya çıktı. 2016’da Twitter’da yayılmaya başlayan kavram, 2020’den beri TikTok’ta da popülerliğini sürdürüyor. Türk internet kullanıcıları arasında “Pick Me Kız” olarak suçlanmanıza sebep olacak davranışlar konusunda herkes hemfikir: futbol veya basketbol gibi erkeklerle özdeşleştirilen sporlara ilgi duymak, erkeklerle arkadaşlık kurmak, arabalara meraklı olmak… Kısacası, toplumsal cinsiyet rollerine göre erkeklerle bağdaştırılan her türlü davranışı gösteren her kadın, erkek ilgisi için rol yapmakla itham edilme tehlikesiyle karşı karşıya.
Performative Man – Anlamı ve ortaya çıkışı
Performative Man ise Pick Me Girl’ün erkek versiyonu olarak tanımlanabilir. Ancak bu kavram oldukça yeni; 2023 sonu – 2024 başında sosyal medyada ortaya çıktı ve henüz Türk internet kültürüne yerleşmiş değil. Yabancı platformlarda, kadın ilgisi için kendini belirli bir şekilde sunan erkekleri tanımlamak için kullanılıyor. Feminist söylemlerle dikkat çekmek, “ben toksik değilim” mesajı vermek, kadınların tercih ettiği mekânları tercih etmek, onların dinlediği müzikleri dinlemek gibi davranışlar bir erkeğin Performative Man olarak değerlendirilmesine sebep olabiliyor.
Cinsiyetçi asimetri: Neden biri daha eski ve ağır, diğeri daha yeni ve yumuşak?
Erkek onayı için hareket etmekle suçlanan kadınlar için ortaya çıkan kavramın neredeyse on yaşında olması ama kadın onayı için hareket etmekle itham edilen erkekler için yaratılan kavramın tarihsel takibini yapmayacağımız kadar yeni çıkmış bir kavram olması ayrımcılığın kadınlar ve erkekler açısından ne kadar farklı işlediğinin somut bir kanıtı. Hatta kavramların isimlendirilmesinde bile cinsiyetçiliğin izlerini bulmak mümkün. “Pick Me” (beni seç) kavramı açıkça alaycı ve aşağılayıcı. Kadını pasif, yalvarır konuma indiriyor. Gösterişçi, rol kesen olarak çevirebileceğimiz “performative” kelimesi ise daha nötr, erkeği etken bir noktaya koyuyor.
Pick Me kavramının kadınlar için tehlikesi
Başlangıçta ataerkil düzeni eleştirmek amacıyla ortaya çıksa da Pick Me kavramı zamanla kadınlar arasında bir denetim aracına dönüştü: erkeklere yaranmak için diğer kadınları aşağılayan davranışları eleştirmekten çıktı; erkeklerle özdeş hobileri olan kadınları damgalamaya dönüştü. Futbol izlemek, bilgisayar oyunu oynamak, “dedikodu yapmayı sevmem” demek bile suçlama sebebi oldu. Kadınlar artık gerçekten sevdikleri şeyleri bile erkek ilgisi için yaptıkları sanılacak korkusuyla gizlemeyi tercih edebiliyor. Bu da patriarkanın en etkili mekanizmalarından biri olan “otosansür” ü güçlendiriyor. Aynı zamanda kavram ataerkil sistemi hedef almak yerine kadınların birbirini linçlediği bir araca dönüştü. Böylece eleştiri yukarıya değil, yan yana olan kadınlara yöneldi.
Dilin gücü ve sorumluluğumuz
İnternet dili, kadınları erkek ilgisi için cezalandırırken erkeklerin aynı davranışını görmezden geliyor ya da hafifletiyor. Pick Me Girl’ün neredeyse on yıllık ağır bir damga olması, Performative Man’in ise yeni doğup steril kalması, toplumsal güç asimetrisinin dijital dünyadaki yansıması niteliğinde. Bu kavramları kullanırken şunu unutmamak gerekiyor: dil, kimi susturup kimi akladığımızı belirleyen en güçlü araç. Eğer kullandığımız ifadeleri sorgulamaz ve onları kullanırken hangi amaca hizmet ettiğimizi düşünmezsek, ataerkil düzenin başka bir uzantısı olmaktan öteye geçemeyiz.
Kaynak:
