Geçtiğimiz hafta Edirne’de yaşanan trajik olay trans bireylerin varoluş mücadelesini bir kez daha gözler önüne serdi. Olay, 1 Haziran 2025 günü saat 22:00 sularında gerçekleşti. Kayra isimli 23 yaşındaki trans kadın, sosyal medya platformu TikTok’ta canlı yayında intihar ederek yaşamına son verdi. “Artık yoruldum. Bizi ailemiz bile kabul etmiyor. Her şey itibar meselesiymiş” diyen Kayra’nın son sözleri, geride derin bir yankı bıraktı. İntihar öncesi söylediği sözler transfobinin Türkiye’de vardığı boyuta tekrardan dikkat çekti: “Ben kötülük yapmadım, sadece var olmaya çalıştım”. Peki sadece var olmaya çalışan bir insan neden bu kadar kötülüğe maruz kaldı, neden son çare olarak kendi canına kıydı? LGBTİ+ örgütler, yaşananları “politik intihar” olarak değerlendiriyor. “Bu sadece bireysel bir intihar değil; bu, ayrımcılığa karşı atılmış bir çığlıktır.”
Fotoğraf: esitlikadaletkadin.org
“Pek çok insan bugün aramızda değil ve bundan sonra da olamayacaklar, çünkü pek çok LGBT birey intihara sürüklendi ve öldürüldü.”Umut Güner, Kaos GL, 2012
2013-2016 arasını kapsayan “Trans Kadın Cinayeti Haberlerinde Ayrımcı Söylem Raporu” gösterir ki, haberler aktarılırken neredeyse hepsinde fail ifadeleri sorgulanmadan aktarılmış, mağdurlar “travesti” şeklinde yanlış cinsiyet kimliği ile temsil edilmiş. Bunun yanı sıra haberlerde mağdurlara veya yakınlarına söz verilmezken, mağdurların özel hayatına vurgu yapılarak olay adeta bir magazin malzemesine çevrilmiştir. Kan dondurucu olan bir başka nokta ise, bazı haber örneklerinde “infaz” gibi cinayeti meşrulaştıracak kavramlara yer verilmiş olması. Trans cinayetleri medyada nefret suçu bağlamından uzak tutularak, bireyselbir cinayet şeklinde sunulmuş. LGBTİ+ Hak İhlalleri: Türkiye Gerçeği (2021-2023) raporundaki verilere göre cinayet mağdurları defalarca bıçaklanmış, tanınmayacak hale getirilmiş ve öldükten sonra da şiddete maruz kalmış. Bu noktada faillerin “Bana ilişki teklif etti.”, “Travesti olduğunu bilmiyordum.” şeklindeki ifadeleri ise “haksız tahrik indirimi” kapsamında cezasızlığa zemin oluşturuyor.Trans kadınlar ailelerinden dışlanıyor, 2023 verilerine göre trans bireylerin %80’i istihdam edilemiyor. Dicle Elçi Özcan’ın 2018’de kaleme aldığı makalesinde trans kadınların çoğu zaman seks işçiliğine mecbur bırakıldığından bahsediliyor. Trans kadınlar, heteronormatif erkeklik anlayışına karşı tehdit olarak görülüyor. Saldırılar, egemen düzeni korumaya yönelik “meşrulaştırılmış infazlar” olarak görülüyor. Trans kadınlar toplum tarafından yalnızlaştırılıyor, bir tehdit olarak konumlandırılıyor; bu nefret çoğu zaman trans bireylerin yaşam haklarının ellerinden alınmasına sebep oluyor.
Fotoğraf: Sivilsayfalar.org
LGBTİ+ bireylerin onur yürüyüşleri yasaklanıyor, medyada faili koruyan dil kullanılıyor, birçok birey sokak ortasında işkenceye uğruyor, yazılı basında nefret söylemleri sıklıkla yer alıyor. Bu noktada hukuki olarak hiçbir düzenleme yok, LGBTİ+ bireyler ayrımcılıkla mücadele kapsamına bile alınmamış. Bunun yanı sıra 6 Şubat depreminde yardımlar sırasında LGBTİ+ bireylerin ayrımcılığa maruz kalıyor. Bir depremzedenin yardımdan dışlanması, yemek, su, barınma ve sağlık hizmetlerine erişim sağlayamaması insanlığın neresine sığıyor tam olarak?
Fotoğraf: Sivilsayfalar.org
Başka bir bireyin varoluşunu kabullenmek neden bu kadar zor? LGBTİ+ bireylerin intiharlarını sadece bir intihar olarak nitelendirmek mümkün değil, trans intiharları politiktir. Birbirimizi kabul etmemiz için daha kaç Hande, kaç Mehtap, kaç Eylül, kaç Didem, kaç Kayra’nın katledilmesi lazım? İnsan olmak neden bu kadar zor?
Kaynakça:
Demiryakan, B., & Ensari, P. (2017). Trans kadın cinayeti haberlerinde ayrımcı söylem raporu. Hrant Dink Vakfı. https://hrantdink.org/tr/faaliyetler/nefret-soylemi-izleme/raporlar
Elçi Özcan, D. (2018). AYRIMCILIK, NEFRET SÖYLEMİ/SUÇLARI VE TRANSFOBİ İLE DAMGALANAN TRANS KADINLAR. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 11 Sayı : 55 http://dx.doi.org/10.17719/jisr.20185537226
Güner, U. (2012). Pek çok insan bugün aramızda değil”. Kaos GL. https://kaosgl.org/haber/quotpek-cok-insan-bugun-aramizda-degilquot
İnsan Hakları Derneği. (2024). LGBTİ+ hakları ve hak ihlalleri raporu – Şubat 2024. https://www.ihd.org.tr/tr/faaliyetler/raporlar/3437-lgbti-haklari-ve-hak-ihlalleri-raporu-subat
