Pekin’deki Hücreli Kök Hücre ve Doğurganlık Biyolojisi Devlet Ana Laboratuvarında çalışan Çinli biyolog Hongmei Wang, kadınların doğurganlık ömrünü uzatmak için menstrüel döngüyü 3 ayda bir yapmayı amaçlayan yeni bir araştırmasıyla küresel ilgi çekmektedir. Bu araştırma, insan doğurganlığı konusunda tartışmalı ve umut verici sorular ortaya koymaktadır.
Wang’ın teorisine göre, kadınların yaşamlarındaki menstrüel döngü sayısını azaltmak, sınırlı yumurta rezervini daha uzun süre koruyabilir ve böylelikle kadınların doğurganlık yıllarını uzatabilir. İnsan tarihinin çoğu döneminde, geri dönüştürülemez gebelikler ve emzirme nedeniyle kadınlar yaşamları boyunca yaklaşık 100 menstrüel dönem yaşarken, modern dönemde bu sayı 400’ün üzerine çıkmıştır. Ancak sayılar “kesin tarihsel veri” değil, antropolojik ve biyolojik tahminlerdir.
Görsel kaynak: radio47.fm
Hewan deneyleri başarılı sonuçlar verdi
Wang ve ekibi, 2024 yılında Cell Discovery dergisinde yayımlanan bir araştırmada, insan embriyonik kök hücrelerinden elde ettikleri M hücreleri olarak adlandırılan hücreleri yaşlanan maymun yumurtalıklarına nakil ettiklerini rapor etti. Nakil işlemi sonrası, yumurtalıklarda fibrosis ve DNA hasarı önemli ölçüde azalmış, cinsiyete özgü hormonların salınımı iyileştirilmiş ve doğurganlık geliştirilmiştir. En dikkat çekici sonuç, tedavi görmüş maymunlardan sağlıklı bir erkek yavrunun doğması ve bu yavrumun halen canlı ve sağlıklı olmasıdır. Wang: “Bu çalışma, kök hücre terapisinin doğal yaşlanan yumurtalığa fayda sağlayabileceğini göstermektedir. Tedavi sonrası hormon seviyeleri iyileşti ve hatta bir sağlıklı yavrumuz doğdu” ifadelerini kullandı.
İnsan çalışmalarında umut verici sonuçlar
Wang’ın ekibi, prematüre yumurtalık yetmezliği (erken kısırlık) yaşayan 63 kadınla bir klinik deneme gerçekleştirmiştir. Kök hücre nakli yapılan bu kadınlardan dördü sağlıklı çocuk sahibi olmuştur. Wang’ın ekibi geliştirdikleri yöntemleri patent etmiş ve bunları özel bir şirkete ticari lisans vermiştir. Ayrıca, İspanya’daki Pompeu Fabra Üniversitesi’nden Alfonso Martínez Arias ile işbirliği yaparak, insan embriyonik modellerini (organoidleri) geliştirmektedir.
Görsel kaynak: avicennait.com
Etik endişeler ve uyarılar
Wang, araştırmanın risklerini açıkça tanımaktadır. Özellikle, ovülasyonun durdurulması sırasında vücudun östrojen üretmesinin de durması konusu dikkat çekmektedir. “Ovülasyonu durdurduğumuzda daha fazla yumurta kurtarırız, ancak vücudun östrojen üretmesini de durdurmuş oluruz ve bu molekül sağlık için mutlak olarak hayatidir.”
Çin’nin nüfus krizinin bağlamı
Wang’ın araştırması, Çin’nin diğer birçok ülke gibi doğum oranlarında keskin bir düşüş ve yaşlanan nüfus problemiyle karşı karşıya olduğu bir dönemde yapılmaktadır. Bu baskılar, bilimsel ve politika çevrelerinde doğurganlık uzatmayı sıcak bir araştırma konusu haline getirmiştir.
Gelecek adımlar
Wang’ın araştırması, maymun deneyleri açısından sonuç vermiş olsa da insanlar için geniş ölçekli uygulaması halen gelecektedir. Araştırma, insan menstrüel döngüsünün yavaşlatılıp yavaşlatılamayacağı ve böylelikle kadınların doğurganlık yıllarının uzatılıp uzatılamayacağı konusunda bir tartışma başlatmıştır.
UYARI: Bu araştırma halen erken aşamadadır. Doğurganlık konusunda herhangi bir tıbbi karar almadan önce mutlaka uzman doktorunuza danışınız.
Kaynakça
Wang, H., et al. (2024). Restoring ovarian function in aged non-human primates by transplanting human embryonic stem cell-derived mesenchymal stem cells. Cell Discovery.
Pompeu Fabra University. (n.d.). Stembryo Engineering Lab. UPF Stembryo Engineering Lab.
INTIMINA. (2023, November 4). Are periods necessary? INTIMINA.
Görsel kapak: tr.wikipedia.org
