İzlanda, 1975 yılında on binlerce kadının işini, evini ve bakım sorumluluklarını bir günlüğüne bırakarak gerçekleştirdiği tarihi “Kadın Grevi”nin 50. yıl dönümünü, büyük bir dayanışma ve feminist bilincin yeniden canlanmasıyla kutluyor. Ancak bu kutlama aynı zamanda yarım asır sonra dahi süren eşitsizliklere karşı güçlü bir hatırlatma niteliğinde.
İzlanda, yıllardır “dünyanın en cinsiyet eşitliği yüksek ülkesi” olarak anılıyor. Kadınların siyasette, eğitimde ve istihdamda güçlü temsili, ülkeyi birçok açıdan öncü kılıyor.
Dünya Ekonomik Forumuna göre, cinsiyet eşitsizliği farkını %90’dan fazla kapatmayı başaran tek ülke İzlanda. Ayrıca, ülke tarihinde ilk kez tüm ulusal liderlik pozisyonları (cumhurbaşkanı, başbakan, piskopos ve emniyet müdürü dahil) kadınlar tarafından yürütülüyor.
Yine de feministler için tablo tamamlanmış değil. Kadınlar hâlâ erkeklerden daha az ücret alıyor, bakım emeğinin yükü büyük oranda kadınların omuzlarında kalıyor ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddet hâlâ ciddi bir sorun olarak sürüyor.
Feminist hafızanın 50 yıllık yankısı
24 Ekim 1975’te 25 binden fazla İzlandalı kadın, ücretli ve ücretsiz işleri bir günlüğüne bırakarak ülkeyi durma noktasına getirmişti. O gün, kadın emeğinin toplumun görünmez temelini oluşturduğu somut biçimde ortaya çıkmıştı.
Bugün, o grevin 50. yılında kadınlar yeniden sokaklarda. Amaç yalnızca anmak değil, kazanımların geriye gitmemesi için direnmek. Genç kadınlar, iklim krizi, göçmen kadınların hakları ve trans kapsayıcılığı gibi konuları da feminist gündemin bir parçası haline getiriyor.
İzlandalı feminist aktivist Elín Jónsdóttir, “Eşit ücret sadece başlangıçtı. Bugün feminizm, sınıfı, göçü ve iklim adaletini de içermek zorunda.” diyor.
Görsel kaynak: theguardian.com
Erkeklere çağrı: Evde kal, işi sen yap
Kutlamalar kapsamında erkekler, kadınların grevine destek olmak için evde kalmaya, çocuk bakımını ve ev işlerini üstlenmeye çağrıldı. Feminist örgütler, “Gerçek eşitlik yalnızca kadınların değil, erkeklerin de sorumluluk almasıyla mümkündür” mesajını verdi.
Geçtiğimiz yıl yapılan seçimlerde halkın %75’inin kadın adaylara oy verdiği bir seçimle İzlanda’nın ikinci kadın cumhurbaşkanı seçilen Halla Tómasdóttir, ülkesinin toplumsal cinsiyet eşitliğinde dünya lideri konumuna gelmesini, 1975’teki grevden bu yana süren elli yıllık kesintisiz çabaya bağladı.
Tómasdóttir, The Guardian’a yaptığı açıklamada İzlanda’nın iki sürdürülebilir enerjiyle çalıştığını söyledi: Jeotermal enerji ve kız gücü. İzlanda’nın cinsiyet eşitliği alanındaki ileri tutumuna rağmen Cumhurbaşkanı, kadınların yaşam koşullarını her açıdan iyileştirmek gerektiğini ve hâlâ yapılması gereken düzenlemeler olduğunu vurguladı.
Kaynakça:
Bryant, M. (2025, October 24). ‘Still work to be done’: Iceland marks 50 years since Women’s Day Off protests. The Guardian.
Kapak Görseli: theguardian.com
