Fransa Parlamentosu, uzun süredir kamuoyunda tartışılan bir yasa değişikliğini onaylayarak cinsel ilişkinin açık rızaya dayanmaması durumunda tecavüz sayılmasını karara bağladı. Bu değişiklik, ülkenin ceza yasasında köklü bir dönüşüm anlamına geliyor. Yeni düzenleme, Fransa’yı Avrupa’da rıza temelli tecavüz tanımını yasalaştıran ülkeler arasına katıyor. Şimdiye kadar Fransız Ceza Kanunu’nda tecavüz, “bir kişiye karşı şiddet, tehdit, zorlama ya da sürpriz kullanılarak gerçekleştirilen cinsel penetrasyon” olarak tanımlanıyordu. Bu tanım, mağdurun rızasının yokluğunu doğrudan değil, dolaylı biçimde ele aldığı için uzun süredir eleştiriliyordu. Feminist örgütler ve insan hakları savunucuları, özellikle mağdurun direnemediği veya tepkisini açıkça ortaya koyamadığı durumlarda yasanın yetersiz kaldığını savunuyordu.
Görsel Kaynağı: lemonde.fr
Yeni yasa düzenlemesinin getirileri
Yeni yasaya göre, bir cinsel eylemin tecavüz olarak değerlendirilmesi için artık fiziksel şiddet veya zorlama kanıtı gerekmeyecek. Rızanın tanımı “özgürce verilmiş, bilgilendirilmiş, spesifik, önceden verilmiş ve geri alınabilir onay” olarak yapıldı. Yasa ayrıca, mağdurun sessiz kalmasının veya direnmemesinin rızaya işaret etmeyeceğini açıkça belirtiyor. Bu değişiklik, kamuoyunda büyük yankı uyandıran Gisèle Pelicot davasının ardından gündeme gelmişti. 2021 yılında yaşanan olayda, Pelicot, kendisine tecavüz eden kişinin mahkeme tarafından “şiddet kanıtı yetersiz” gerekçesiyle beraat etmesi üzerine büyük bir toplumsal tepki başlatmıştı. Pelicot davası, Fransa’da rıza olmadan seksin suç sayılmaması tartışmalarını alevlendirmiş ve yüzlerce kadın hakları örgütü tarafından rıza yasası talebiyle kampanyalar düzenlenmişti. Adalet Bakanı Éric Dupond-Moretti, Meclis’te yaptığı konuşmada “Bu yasa, Fransa’da tecavüzün nihayet mağdurun bedenine değil, iradesine yönelik bir saldırı olarak tanımlanması anlamına geliyor” ifadelerini kullandı. Yasa tasarısı, Ulusal Meclis’te büyük çoğunlukla kabul edildi.
Yasanın uygulanmasına karşı çekinceler
Uluslararası insan hakları kuruluşları kararı tarihi bir adım olarak nitelendirirken, uygulamanın etkinliğine dair bazı çekinceler de dile getirildi. Amnesty International yaptığı açıklamada, “Bu yasa önemli bir zaferdir, ancak rızaya dayalı anlayışın hayata geçmesi için polis, yargı ve toplum düzeyinde kapsamlı eğitimler şarttır” dedi. Eleştiriler arasında, yeni düzenlemenin bazı davalarda ispat yükünü mağdurlar için daha karmaşık hale getirebileceği yönünde görüşler de var. Hukukçular, bu tür davalarda soruşturma ve yargılama süreçlerinin hassasiyetle yürütülmesi gerektiğini vurguluyor. Yeni yasanın 2026 yılı başında yürürlüğe girmesi bekleniyor. Fransa böylece, İsveç, İspanya ve Almanya gibi rıza temelli tecavüz yasası uygulayan Avrupa ülkelerinin arasına katılıyor. Uzmanlara göre bu düzenleme, sadece hukuki değil, aynı zamanda kültürel bir dönüşümün de başlangıcını temsil ediyor.
Kaynak:
Amnesty International. (2025, October 30). France: Historic victory as French law adopts consent-based definition of rape. Amnesty.org.
Associated Press. (2025, October 29). France adopts consent-based rape law in the wake of landmark Gisèle Pelicot case. AP News.
Le Monde. (2025, October 23). France’s Assemblée Nationale backs bill adding consent to rape law. Le Monde.
The Guardian. (2025, October 29). French parliament votes to add consent to law after Gisèle Pelicot case. The Guardian.
Kapak Görseli: AP News
