“Gece 12’den sonra bal kabağına dönüşmüyoruz ama kadınlar olarak kaygıya, anksiyeteye ve korkuya dönüşüyoruz”
Bazen o kadar bunalıyorum ki sadece kulaklığımı takıp sokaklarda doyasıya yürümek istiyorum. Saate bakıyorum, 12’yi geçmiş. Bir duraksıyorum. Şimdi çıkmak istesem üstüme uzun bir şeyler giymem lazım. Malum, gece vakti tek başına bir kadın gezer mi hiç? Kulaklık takıp doyasıya yürüyemem ya arkamdan biri beni takip ediyorsa? Gece dışarı çıkarım aslında ama tedirginliklerim yol boyu bana eşlik edecek. Doyasıya yürüyemedikten sonra ne anlamı var deyip vazgeçiyorum bu fikrimden.
Kadınlar güvende hissetmiyor
Sonra düşünüyorum, sırf kadın olduğum için kaç gece bunu yaşadım? Kız kıza eğlenmeye çıkmak bana göre dünyanın en güzel aktivitesi. Eksilerini saymazsak tabii. Sürekli birbirimizi kontrol etmek zorundayız. Kim ne kadar sarhoş olmuş, ne durumda, hep tetikteyiz. Bir tarafımız eğlenirken diğer tarafımız nöbet tutuyor. Bir gözümüz hep mekândaki insanlarda. Eve dönüş saati geldiğinde ise hepimizi birden anksiyete sarıyor. Herkes birbirine konum açıyor, taksi plakaları çekiliyor. Birbirimizi konumdan takip etsek de, arkadaşımızın arayıp “evdeyim” dediği ana kadar içimiz içimizi yiyor. Bu konuda yalnız değilim, biliyorum.
Türkiye’de gece yalnız yürürken kendini ‘çok güvenli’ hisseden kadınların oranı yüzde 8,2’den yüzde 4,7’ye, ‘güvenli’ hissedenlerin oranı ise yüzde 48,2’den yüzde 43’e düştü. Kendini ‘güvensiz’ hisseden kadınların oranı yüzde 22,1’den yüzde 26,6’ya, ‘çok güvensiz’ hissedenlerin oranı ise yüzde 5,2’den yüzde 9,3’e yükseldi.
Yani kadınlar için sokaklar daha güvensiz hale gelirken, gece yürümek bir özgürlük değil, göze alınan bir risk haline geldi. Üstelik bu risk sadece Türkiye’ye ait bir mesele değil.
Sokaklar kadınlara aynı değil
Washington merkezli bir Amerikan analitik ve danışmanlık şirketinin 2023 yıllık suç anketine göre ABD’de kadınların yüzde 50’sinden fazlası geceleri yalnız yürümekten korkuyor. Bu oran erkeklerde ise yalnızca yüzde 26. Aynı sokak, aynı saat, aynı mesafe… Ama korku ve kaygının yükü aynı değil.
Hep tetikteyiz
Brigham Young Üniversitesi’nde yapılan bir araştırmada kullanılan ısı haritaları, geceleri sokakta yalnız yürüyen kadınların, erkeklere göre sokakta “nerelere baktığını” çarpıcı bir şekilde ortaya koydu. Erkekler yolları, ışıkları ya da sabit objeleri izlerken kadınlar, potansiyel tehdit barındıran karanlık köşelere, çalılıklara, yol kenarındaki karanlık alanlara odaklanıyor. Çünkü kadınlar için yürümek bile bir tetikte kalma hali.
Doyasıya yürüyemediğimiz gecelerin hesabını kim verecek?
Çoğu kadının basit bir hayali var: geceleri de gündüzleri yürüdüğümüz gibi yürüyebilmek… Korkmadan, arkamıza bakmadan, anahtarımızı parmaklarımızın arasına sıkıştırmadan, telefonumuzdan konumumuzu birilerine açmadan… Sadece özgürlüğü bedenimizde hissetmek istiyoruz.
Bu korkunun sahibi biz kadınlar değiliz. Kadınların gece sokakta yürüyebilme özgürlüğünü elinden alan, o her adımda kaygıyı yükleyen düzenin ta kendisi.
Doyasıya yürüyemediğimiz gecelerin hesabını bir gün birilerinin vereceğine inanmak istiyorum.
Kaynak:
researchgate.net
