Kadına Yönelik Şiddetle Mücadelede Yeni Nesil Yöntemler: Teknolojik Uygulamalar ve Acil Yardım Sinyalleri

Kadına yönelik şiddet, tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de toplumsal bir kriz olarak varlığını sürdürüyor. Şiddete maruz kalan kadınlar için yardım çağrısında bulunmak her zaman mümkün olamayabiliyor. Özellikle faille aynı ortamda bulunulan durumlarda, açıkça destek talep etmek ciddi riskler barındırıyor. Bu nedenle, yalnızca müdahale sürecinin hızlı olması değil, yardım çağrısının sessiz ve güvenli bir biçimde iletilebilmesi de kritik önem taşıyor.

Son yıllarda hem kamu kurumları hem de sivil toplum kuruluşları, bu ihtiyaca yanıt vermek üzere dijital çözümlere yöneliyor. Mobil uygulamalar, konum paylaşımı, sessiz yardım sinyalleri ve şifreli mesaj sistemleri gibi çeşitli teknolojik araçlar, şiddetle mücadelede yeni bir dönemi başlatıyor. Artık bir tuşla ya da basit bir el hareketiyle yardım istemek mümkün.

Türkiye’den ve dünyadan öne çıkan dijital uygulamalar ve sessiz yardım yöntemleri şu şekilde sıralanabilir:

Türkiye’deki Uygulamalar ve Yöntemler :

KADES (Kadın Acil Destek Uygulaması)

Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından geliştirilen KADES, şiddet mağduru kadınların tek tuşla 112 Acil Çağrı Merkezi’ne ulaşmasını sağlıyor. Uygulama, kişinin konum bilgisini otomatik olarak güvenlik güçleriyle paylaşıyor ve yardım çağrısının yapıldığı olay yerine en yakın ekip veya devriyenin sevk edilerek olaya müdahalesi sağlanıyor. Eşinden veya bir başkasından şiddet gören ya da şiddete maruz kalma ihtimali olan kadınlar, akıllı telefonları üzerinden yapacakları ihbarlarda hızlı bir şekilde bu iş için kurulan Kadın Acil Destek İhbar Sistemi’ne ulaşabiliyorlar.

Kaynak: İçişleri Bakanlığı

Ev İçi Şiddet Acil Yardım Hattı (Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu – TKDF)

2003 yılında Hürriyet gazetesi tarafından “Aile İçi Şiddete Son” Kampanyası çerçevesinde kurulan hat, 2014 yılından günümüze Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu tarafından işletilmektedir. Hattı arayarak destek talebinde bulunan kadınlar istek, talep ve ihtiyaçları doğrultusunda şiddet konusunda uzman psikolog, sosyal çalışmacı ve hukukçular tarafından ilgili kurum ve kuruluşlara yönlendirilir. Konunun takibi yapılarak kadınların şiddet gördükleri ortama geri dönmemeleri ve daha fazla zarar görmelerinin engellenmesine yönelik önlemlerin alınmasına yönelik destekler verilir.

Kaynak: TKDF Resmî Sitesi

Akıllı Telefon Bağış Kampanyası (Sabancı Vakfı – TKDF – Teknosa)

KADES ve benzeri uygulamalara erişimi olmayan kadınlar için başlatılan bu kampanya, kullanılmayan akıllı telefonları şiddet riski altındaki kadınlara ulaştırıyor. Dijital destek, yalnızca yazılım değil, donanım erişimi üzerinden de güçlendiriliyor.

Teknosa, Sabancı Vakfı ve Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu (TKDF) iş birliğiyle “Kadın için Teknoloji, Hepimiz için Dayanışma” mottosuyla başlatılan kampanya devam ediyor. Kadına şiddetle mücadeleye katkı sağlamak için tasarlanan kampanya kapsamında, bağışçılar, kullanmadıkları akıllı telefonlarını Türkiye’nin 69 ilindeki Teknosa mağazalarından ya da Teknosa Çağrı Merkezi’ni (0 850 222 55 99) arayarak evlerinden teslim edebiliyor. Teknosa’nın iş ortakları tarafından bakımları yapılarak çalışır hale getirilen akıllı telefonlar, Sabancı Vakfı desteği ve TKDF aracılığıyla şiddet gören kadınlara ulaştırılıyor.

Kaynak: TKDF – Haberler

Dünya Genelindeki Uygulamalar ve Yöntemler :

Signal for Help (Kanada Kadın Vakfı – Uluslararası)

Yardım Sinyali (veya Evde Şiddet Yardım Sinyali), kişinin kendisini tehdit altında hissettiği ve yardıma ihtiyacı olduğu durumlarda başkalarını uyarmak için görüntülü arama esnasında veya yüz yüze kullanabileceği tek elle yapılan bir harekettir. Başlangıçta bu sinyal, COVID-19 salgını beraberinde gerçekleşen karantina döneminde, dünya genelinde aile içi şiddet vakalarının artmasıyla birlikte, sessiz bir mücadele yöntemi olarak geliştirilmiştir.

Nasıl yapılır?

• Avuç içi açık şekilde kameraya gösterilir.

• Başparmak avuç içine alınır.

• Diğer dört parmak yavaşça başparmağın üzerine kapatılır.

Kaynak: Wikipedia – Signal for Help

Bright Sky (İngiltere, ABD, İrlanda, Romanya)

Bright Sky, Vodafone Foundation iş birliğiyle geliştirilen ve özellikle aile içi şiddet mağdurlarına destek sağlamayı amaçlayan çok işlevli bir mobil uygulamadır. Hem mağdurların hem de yakınlarının kullanabileceği şekilde tasarlanan uygulama, kullanıcıların tehlikeli bir durumda olup olmadıklarını değerlendirmelerine, destek alabilecekleri kurumları bulmalarına ve olayları güvenli bir şekilde belgelemelerine olanak tanır. Uygulamanın öne çıkan özelliği, “gizli mod” seçeneğidir. Bu özellik sayesinde uygulama, telefonda dikkat çekmeyecek şekilde çalışabilir; yani şiddet uygulayan kişinin uygulamanın varlığını fark etmesi riski azaltılmış olur. Uygulama üzerinden kullanıcılar, geçmiş şiddet olaylarını fotoğraf, yazı veya sesli not ile kaydedebilir ve bu verileri gerektiğinde hukuki süreçlerde kullanmak üzere saklayabilirler.

Kaynak: Bright Sky US

Safetipin (Hindistan merkezli, diğer ülkelerde de kullanılıyor)

Safetipin, kadınların kamusal alandaki güvenlik hissini esas alan, harita tabanlı bir kişisel güvenlik uygulamasıdır. Kullanıcılar, bulundukları bölgeleri çeşitli kriterlere göre (aydınlatma, kalabalık durumu, polis varlığı, güvenlik kameraları vb.) puanlayarak uygulamaya işleyebilir. Böylece şehirlerin “güvenli” ve “riskli” bölgeleri topluluk geri bildirimiyle belirlenir ve bu veriler bir harita üzerinden paylaşılır. Ayrıca Safetipin, şehir yönetimleriyle veri paylaşarak kamusal alanların daha güvenli hale getirilmesi konusunda bir farkındalık aracı olarak da işlev görür. Delhi, Bogota, Nairobi gibi büyük şehirlerde yerel yönetimlerle iş birliği içinde aktif olarak kullanılmıştır.

Kaynak: safetipin.com

Circle of 6 (ABD)

Circle of 6, acil durumlarda hızlıca ve dikkat çekmeden birden fazla kişiye yardım çağrısında bulunulabilmesini sağlayan bir kişisel güvenlik uygulamasıdır.

Kullanıcı, güvendiği altı kişiyi “güvenlik çemberine” dahil eder. Acil bir durumda, uygulama tek dokunuşla bu kişilere hazır mesajlar (örneğin “beni ara”, “tehlikedeyim” veya “yardıma ihtiyacım var”) gönderir ve kullanıcının konum bilgisi otomatik olarak paylaşılır.

Kaynak: Apps Against Abuse – Devpost