Norveç parlamentosu, cinsel birliktelik için açık rıza şartı getiren yeni bir yasa çıkardı. Şiddet ya da tehdit aranmaksızın, rızasız ilişki artık tecavüz olarak değerlendirilecek. 6 Haziran 2025 tarihinde kabul edilen yeni yasa ile, taraflar arasında açık ve gönüllü rıza olmadan gerçekleşen tüm cinsel eylemler artık “tecavüz” suçu kapsamında değerlendirilecek, cezası ise 6 yıl hapis. Bu düzenleme, fiziksel şiddet veya mağdurun savunmasızlığı gibi önceki unsurları zorunlu olmaktan çıkararak, rıza eksikliğini suçun temel öğesi haline getiriyor. Yasa, Avrupa’da benzer reformlar yapan İsveç ve Danimarka gibi ülkelere paralel bir adım olarak görülüyor.
Yasaya göre kişinin rızası sözlü veya açık davranışlarla ifade edilmek durumunda. Olayın suç sayılabilmesi için şiddet, tehdit veya mağdurun savunmasızlığı gibi koşullar aranmayacak. Bu yasa sayesinde mağduru savunmasız gösterme şartı ortadan kalkıyor ve “herhangi bir açık rıza” olması bekleniyor.
Uluslararası Af Örgütü, 2018’de tecavüzün yalnızca “zorla cinsel ilişki” olarak tanımlanmasının, mağdurların adalet arayışını engellediğini ve buna karşın tecavüz için daha geniş bir tanım benimsenmesi gerektiğini belirtmiştir. İsveç 2018’de benzer bir yasayı yürürlüğe geçirmiş ve cinsel şiddetle ilgili şikayetlerde %75 oranında artış görülmüştür. Bu da gösteriyor ki, bu yasa sayesinde adalet arayışındaki birçok birey suçun cezasını talep edebildi.
Avrupa’da güncel olarak 16 ülke açık rıza ilkesini benimsemiş durumda ve bu sayı günden güne artmakta. Yeni yasa ile birlikte Norveç, cinsel şiddete karşı hukuki mücadelede önemli bir eşiği aşmış oldu. Yasa, sadece hukuki değil, toplumsal normların da yeniden şekillenmesine katkı sağlayabilir. Yasa, sessizliği bozan bir çağrı olarak, cinsel şiddetin kaderini değiştirebilir.
Kaynakça:
Amnesty International. (2025, June). Sex without consent is rape – Norway adopts consent-based rape law
Dvorakova, V ., & Luoma, E. (2025, June 6). Norway outlaws sex without consent as Europe strengthens rape laws. Reuters.
Norway strengthens rape laws, makes sex without formal consent illegal. (2025, June 6). Ground News.
SheThePeople TV . (2025, June 9). Norway Strengthens Rape Laws, Makes Sex Without Formal Consent Illegal. SheThePeople TV .
Uluslararası Af Örgütü. (2018, Kasım 25). Avrupa’nın dört bir yanında kadınlar çağ dışı tecavüz yasalarıyla yüzüstü bırakılıyor. Uluslararası Af Örgütü.
