Birleşmiş Milletler Kadın Birimi’nin (UN Women) 10 Kasım’da Antalya’daki COP31’de yayımladığı bilgi notuna göre, dünyada en az 1,5 milyar kadın ve kız çocuğu, yüksek iklim riskinin güvencesiz işler ve derin toplumsal cinsiyet eşitsizliğiyle kesiştiği iklim sıcak noktalarında (climate hotspots) yaşıyor.

İklim krizinin kadınlar ve kız çocukları üzerindeki etkileri
9-20 Kasım tarihleri arasında Antalya’da düzenlenen 31. BM İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında tanıtılan “İklim Krizi Çağında Toplumsal Cinsiyet Eşitliği” (Gender Equality in the Age of Climate Crisis) başlıklı bilgi notu, iklim krizinin kadınlar ve kız çocukları üzerindeki etkilerini ele alıyor. 1,5 milyar, dünyadaki kadınların ve kız çocuklarının üçte birinden fazlasına denk geliyor.
Bilgi notu, 10 Kasım’da COP31 kapsamında düzenlenen basın toplantısında duyuruldu. Notta, mevcut gidişatla dünyanın en az 1,8°C’lik bir ısınmaya doğru ilerlediği belirtiliyor. Bu ısınmanın daha büyük sellere, kuraklıklara, yangınlara ve kasırgalara yol açabileceği ifade ediliyor.
BM Kadın Birimi’nin verilerine göre ise bu ısınmadan en az sorumlu ülkelerdeki kadın ve kız çocukları en büyük hasarı alıyor. Kurum, COP31’de bir araya gelen dünya liderlerine toplumsal cinsiyet eşitliğini ve kadın haklarını iklim eylemlerinin merkezine koymaları çağrısında bulunuyor.

Isınma kadınların gelirini daha çok düşürüyor
24 düşük ve orta gelirli ülkeden elde edilen verilere göre, ortalama sıcaklıktaki 1°C’lik artış, kadınların toplam gelirinde erkeklere kıyasla %34 daha fazla kayıpla ilişkili. BM Kadın Birimi’ne göre bu fark, muhtemelen kadınların tarım dışı işlere geçme veya göç etme imkânlarının daha sınırlı olması durumunu yansıtıyor. Bilgi notu, suya erişimdeki eşitsizliğe de yer veriyor. Dünyada 1,8 milyar kişinin evinde su bulunmuyor; bu hanelerin üçte ikisinde suyu taşıma işini ise kadınlar üstleniyor. Yüksek emisyon (insan faaliyetleri sonucu atmosfere yüksek miktarlarda sera gazı salınımı) senaryosunda, su taşımaya harcanan sürenin 2050 yılına kadar %30’a varan oranda artabileceği tahmin ediliyor. Bilgi notunda enerjiye erişme durumuna ilişkin veriler de yer alıyor. Bu verilere göre 2024 yılında dünya genelinde 326 milyon kadın ve kız çocuğunun elektriğe erişimi yoktu.
Kuraklık, şiddet ve çocuk evliliği
Yayımlanan notta iklim krizi ile kadına yönelik şiddet arasındaki bağlantıya da dikkat çekiliyor. Notun dayandığı ve Haziran 2025’te PLOS Global Public Health dergisinde yayımlanan araştırma, çoğu Sahra Altı Afrika’da bulunan 14 ülkede 13-24 yaş arasındaki 35 binden fazla kız çocuğu ve genç kadının verilerini inceledi. Araştırmaya göre uzun süren aşırı kuraklık dönemleri ergen kız çocuklarının ve genç kadınların cinsel şiddete uğrama riskindeki %21’lik artışla ilişkili. Verisi incelenebilen 46 ülkenin 24’ünde, çocuk yaşta evlilik oranları kurak bölgelerde nemli bölgelere göre daha yüksek. BM Kadın Birimi, son on yılda çocuk yaşta evliliklerin azaltılmasındaki ilerlemenin hızının neredeyse iki katına çıktığını ancak iklim değişikliğinin bu kazanımları tersine çevirme riski taşıdığının altını çiziyor.

Ulusal planlar ve finansman
BM Kadın Birimi’nin Toplumsal Cinsiyet Eşitliği ve İklim Politikası Karnesi’ne (Gender Equality and Climate Policy Scorecard) göre, ülkelerin %37’si ulusal cinsiyet eşitliği mekanizmalarını mevcut ulusal iklim değişikliği mekanizmalarına dahil ediyor. Ayrıca karne kapsamında incelenen 100 ulusal katkı beyanının %73’ü kadınların ve kız çocuklarının karşı karşıya olduğu iklim risklerini tanıyor. Ancak bunların yalnızca üçte birinden biraz fazlası bu riskleri kapsamlı bir şekilde ele alıyor.
BM Kadın Birimi’nin açıklamasında finansmana ilişkin verilere de yer verildi. İklim odaklı resmi kalkınma yardımlarının yalnızca %4’ü toplumsal cinsiyet eşitliğini öncelik olarak belirliyor. Gelişmekte olan ülkeler ise ihtiyaç duydukları iklim finansmanının üçte birinden azını alıyor.
Yoksulluk ve yeşil iş senaryoları
BM Kadın Birimi’nin en kötü senaryoya ilişkin öngörüsüne göre, iklim değişikliği 2050’ye kadar 141 milyona varan sayıda kadın ve kız çocuğunu daha aşırı yoksulluğa sürükleyebilir. Öte yandan BM Kadın Birimi’nin modellemesine göre, politika yoluyla bir müdahale olmazsa net yeni yeşil işlerin %2’sinden daha azına kadınlar sahip olabilecek. Bakım, sosyal koruma ve beceri alanlarına yatırım yapılması durumunda ise kadınlar bu işlerin %66’sına kadarını, yani 2035’e kadar 68 milyon işi elde edebilir.
BM Kadın Birimi İcra Direktörü Sima Bahous, açıklamasında “Dünyanın dört bir yanında kadınlar daha iyi bir gelecek için yürütülen mücadeleye halihazırda öncülük ediyorlar. (…) Kadınlara ve kız çocuklarına eşit haklar, kaynaklar ve liderlik etme gücü tanımalıyız; böylece onlar, dünyamızın acilen ihtiyaç duyduğu değişimi gerçekleştirmemize yardımcı olacaklardır” ifadesini kullandı.
Kaynakça:
- UN Women – Gender Equality in the Age of Climate Crisis (Progress of the World’s Women Fact Sheets, No. 3, Kasım 2026).
- UN Women – 1.5 billion women and girls live in climate hotspots, as UN Women urges stronger action at COP31 (basın bülteni, 10 Kasım 2026).
- UN Women – Gender Equality and Climate Policy Scorecard.
- PLOS Global Public Health – Extreme drought and sexual violence against adolescent girls and young women: A multi-country population-based study (Hertzog ve diğerleri; Cilt 5, Sayı 6, 26 Haziran 2025)














