Erkek sanatçıların sahne tercihleri çoğu zaman kendi sanat anlayışları çerçevesinde değerlendirilirken kadınların kıyafetleri neden çocukların geleceği, toplumun ahlakı ve dinî değerlerle ilişkilendiriliyor? Murat Övüç’ün Manifest hakkındaki açıklaması, kadınların yaşam tercihleri üzerindeki toplumsal beklentileri bir kez daha gündeme getirdi.
Manifest tartışması
Murat Övüç, 7 Eylül 2026 tarihinde Sinem Yıldız’ın sunduğu YouTube programında Manifest grubu hakkında yaptığı açıklamalarla gündeme geldi. Grubun sahne kıyafetlerini eleştiren Övüç, 11 yaşındaki kız çocuklarının Manifest üyelerine özendiğini ve onların giydiği etekleri tercih ettiğini söyledi. Ardından da şu ifadeyi kullandı:
“Türkiye Cumhuriyeti evet laik ama İslami şartlar da var.”
Manifest’in sahne kıyafetleriyle başlayan tartışma kısa sürede laikliğe, dinî değerlere, çocukların yetiştirilmesine ve toplumun ahlakına uzandı.
Manifest’in sahne kıyafetleri ve performansları elbette eleştiriye açık. Bir sanatçının sahne tercihlerini beğenmemek ya da belirli bir giyim tarzını kendi değerleriyle bağdaştırmamak kişisel bir değerlendirmedir. Ancak bu değerlendirmelerin toplumsal ahlak üzerinden genelleştirilmesi ve belirli giyim tercihleri yapan kadınlara yönelik yargılara dönüşmesi farklı bir meseledir. Bir kıyafete yönelik eleştiri, o kıyafeti tercih eden kadınların toplumun ahlaki yapısı üzerinden değerlendirilmesini gerektirmez.
Sahnede dikkat çekici, sıra dışı hatta oldukça abartılı kostümler tercih eden erkek sanatçılar da yok mu?
Erkek sanatçıların farklı sahne kostümleri çoğu zaman tarz, şov, sahne enerjisi veya sanat anlayışı çerçevesinde değerlendiriliyor. Kadın sanatçıların sahne tercihleri söz konusu olduğunda ise tartışmanın çocukların yetiştirilmesine ve toplumsal ahlaka kadar genişleyebildiğini görüyoruz. Bu farklı değerlendirmelerin neden ortaya çıktığı üzerine düşünmek gerekiyor.
Erkek sanatçıların sahne kostümü sanatlarının parçası sayılırken kadınların eteği neden ahlak meselesine dönüşüyor?

Laiklik, inanç ve kadınların yaşam tercihleri
Toplumun farklı kesimleri kadınların giyim tercihlerini özgürlük, laiklik, ahlak ve dinî değerler gibi farklı kavramlar üzerinden değerlendiriyor. Ancak bu farklı yaklaşımlarda kadınların bedeni ve kıyafetleri tartışmanın merkezinde kalmaya devam ediyor.
Bu tartışmayı daha iyi anlayabilmek için önce kavramlara bakmak gerekiyor.
Laiklik, en temel tanımıyla din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılmasıdır. Devletin yönetim ve hukuk düzeninin dinî kurallara dayandırılmaması, farklı inançlara sahip insanların ve inanmayanların eşit yurttaşlar olarak yaşayabilmesinin güvence altına alınmasıdır.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın ikinci maddesinde ülkemizin demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti olduğu açıkça belirtilir. 24. madde ise herkesin din ve vicdan özgürlüğüne sahip olduğunu, kimsenin dinî inanç ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamayacağını düzenler.
Laik bir ülkede yaşamak, insanların dinî inançlarından vazgeçmesi anlamına gelmez. Bir insan Müslüman olabilir, ibadetlerini yerine getirebilir, dinî değerleri doğrultusunda yaşayabilir. Bunların hiçbiri laiklikle çelişmez. Bununla birlikte, kişinin kendi inancını yaşaması ile bu inancı başkalarının yaşam tercihleri üzerinde belirleyici bir unsur hâline getirmesi birbirinden farklı konulardır.
İslam’da erkeklerin de kadınların da dinî ve ahlaki sorumlulukları bulunuyor. Nûr suresinin 30. ayetinde mümin erkeklere gözlerini haramdan sakınmaları ve iffetlerini korumaları hatırlatılıyor. Hemen ardından gelen 31. ayette ise mümin kadınlara hitap ediliyor.
Peki, kadınların kıyafetleri konuşulurken erkeklerin bakışları da aynı ölçüde tartışılıyor mu? Kadınlara örtünme ve iffet konusunda hatırlatmalar yapılırken erkeklerin de bakışlarından ve davranışlarından sorumlu oldukları yeterince vurgulanıyor mu?
Çocukların örnek alabileceği davranışları değerlendirirken de yalnızca kadınların giyimine odaklanmamak gerekiyor. Dürüstlük, saygı, sorumluluk, merhamet ve başkalarının haklarına özen göstermek de çocuklara aktarılması gereken önemli değerler arasında yer alıyor.

Dinî sorumluluklar kadınlar ve erkekler için nasıl ele alınıyor?
Burada üzerinde durulması gereken noktalardan biri, kadınların yaşam tercihleri söz konusu olduğunda ortaya çıkan farklı yaklaşımlar. Kadınların tercihleri gündeme geldiğinde “Laik bir ülkede yaşıyoruz” denilerek özgürlük vurgusu yapılırken, kıyafetleri tartışma konusu olduğunda “İslami şartlar da var” ifadesi öne çıkabiliyor. Bu noktada, laiklik ve dinî hassasiyetlerin hangi durumlarda ve nasıl ele alındığı sorusu önem kazanıyor. Neden kadınların tercihleri söz konusu olduğunda bu iki yaklaşım farklı biçimlerde gündeme geliyor?
Laiklik, herkesin inancını veya inançsızlığını özgürce yaşayabilmesini ve başkalarının yaşam tercihlerine saygı duyulmasını güvence altına alan bir ilkedir.
Sorun, laiklik ve inancın karşı karşıya gelmesinden ziyade, bu iki kavramın kadınların yaşam tercihleri söz konusu olduğunda farklı biçimlerde yorumlanabilmesidir.
Kadınlar aynı tartışmanın içinde bir kez daha kendilerini savunmak zorunda bırakılmamalı. Bir kesim kadının ne giyeceğine laiklik adına, diğer kesim din adına karar vermeye çalışırken değişmeyen tek şey, kadının kendi kararı üzerinde söz sahibi olmasının sürekli tartışmaya açılması. Kadınların hayatı, herkesin kendi dünya görüşünü sınadığı bir tartışma alanı olmamalıdır.
Örnek olmak neden hep kadınların görevi?
Murat Övüç’ün açıklamasında dikkat çeken noktalardan biri de çocukların Manifest üyelerini örnek almasına yönelik eleştirisi. Çocukların ilgi duydukları sanatçılardan etkilenmesi; onların kıyafetlerini, saç stillerini, danslarını veya sahne tarzlarını taklit etmesi büyüme ve kendilerini ifade etme süreçlerinin bir parçası olabilir. Bu noktada ebeveynlerin çocuklarına rehberlik etmesi, takip ettikleri içeriklere ilgi göstermesi ve yaşlarına uygun yönlendirmelerde bulunması önem taşıyor.
Ancak bir sanatçının kıyafetini beğenen çocuğun varlığı, o sanatçının doğrudan kötü örnek olarak nitelendirilmesini gerektirir mi? Çocukları korumanın tek yolu kadın sanatçıların sahne kostümlerini eleştirmek midir?
Erkek sanatçıların sahne kıyafetleri, performansları ve kişisel tercihleri, kadın sanatçılara kıyasla toplumsal ahlak tartışmalarında daha az gündeme geliyor. Benzer şekilde, özel hayatları ve ilişkilerine yönelik değerlendirmeler de kadın sanatçılar kadar yoğun bir toplumsal tartışmaya dönüşmeyebiliyor.

Peki kadınlar neden aynı özgürlüğe sahip olduklarında bir anda çocuklara kötü örnek olmakla suçlanıyor?
Erkekler, kendileri için doğal gördükleri ifade özgürlüğünü kadınlar söz konusu olduğunda sorgulamaya başladıklarında ortada açık bir çelişki oluşuyor. Kendimiz için özgürlük istediğimizde bunun doğal karşılanmasını bekliyoruz. Fakat kadınlar söz konusu olduğunda bir anda kurallar, sınırlar ve örnek olma sorumlulukları gündeme geliyor.
Bir kadın sahneye çıktığında yalnızca sanatçı olarak değerlendirilemiyor. Kıyafetiyle kız çocuklarına, dansıyla gençlere, makyajıyla topluma, davranışlarıyla gelecek nesillere örnek olması bekleniyor. Sanki kadınlar kendi hayatlarını yaşarken aynı zamanda bütün toplumun ahlaki sorumluluğunu da taşımak zorundaymış gibi.
Kadınlar ne zaman yalnızca kendileri olarak var olabilecek?
Manifest’i beğenmeyebiliriz. Sahne kıyafetlerini fazla iddialı bulabilir, performanslarını eleştirebiliriz. Fakat bir sanatçının kıyafeti üzerinden bütün bir toplumun ahlakını tartışmaya açmak, kadınların hayatını sürekli başkalarının beklentilerine göre değerlendirmek anlamına geliyor.
Kadınlar ne zaman yalnızca sanatçı, birey ve kendi hayatlarının öznesi olarak görülebilecek? Ne zaman sahneye çıktıklarında birilerine örnek olmak, birilerinin ahlakını korumak veya birilerinin beklentilerini karşılamak zorunda kalmadan var olabilecek?
Belki de artık kadınların ne giydiğini tartışmaktan önce, kadınların giyim tercihleri üzerinde neden bu kadar çok toplumsal söz ve beklenti üretildiğini konuşmalıyız.
Çünkü özgürlük, yalnızca kendimize tanıdığımızda değil, başkasının hayatına da müdahale etmediğimizde anlam kazanır.
Kaynakça:
- Yeni Nesil TV, (7 Eylül 2026). Murat Övüç’ten Manifest’e Sert Eleştiri: “Kız Çocukları Onlara Özeniyor, Çok Kötü Bir Örnek!”
- Onedio, (7 Eylül 2026). Murat Övüç: “Manifest Kötü Bir Örnek, Kız Çocukları Onlara Özeniyor, Büyük Sıkıntı.”
- İlkses Gazetesi, (7 Eylül 2026). Murat Övüç’ten Manifest’e sert sözler: “Büyük sıkıntı.”
- Halk TV, (7 Eylül 2026). Murat Övüç Manifest’i hedef aldı: Başörtüsü videosu nedeniyle tutuklanıp serbest kalmıştı.
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, (1982). Madde 2: Cumhuriyetin nitelikleri; Madde 24: Din ve vicdan hürriyeti. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası – Anayasa Mahkemesi
- Diyanet İşleri Başkanlığı, (t.y.). Kur’an-ı Kerim, Nûr Suresi, 30-31. ayetler. Kur’an-ı Kerim ve meali
- TÜBİTAK Ansiklopedisi, (t.y.). Laiklik.
- Ward, L. M., & Grower, P. (2020). Media and the development of gender role stereotypes. Annual Review of Developmental Psychology, 2, 177–199.














