“Kadınlar komik değildir.” Bu cümle, yıllardır komedi dünyasında dolaşan en eski önyargılardan biri. Oysa mesele kadınların komik olup olmaması değil; toplumun kadınların sesini ne kadar duymaya hazır olduğudur.
Erkek komedyenler sivri dilli, cesur ve zeki olarak tanımlanırken, aynı üslubu kullanan kadın komedyenler çoğu zaman kaba, itici ya da fazla feminist olmakla suçlanıyor. Mizahın kendisi değil, mizahı yapan kişinin cinsiyeti tartışma konusu hâline geliyor.
Görsel Kaynağı: marieclaire.com
Sosyal medya linçleri: Kadın komedyenler
Bugün sosyal medya, bu çifte standardı daha görünür kılıyor. Kadın komedyenlerin sahnedeki performanslarından çok dış görünüşleri, ses tonları ya da özel hayatları konuşuluyor. Bir erkek komedyenin başarısız şakası kötü performans olarak değerlendirilirken, kadın komedyenin başarısız şakası tüm kadınların komik olmadığına dair sözde bir kanıt gibi sunuluyor. Böylece bireysel hata, cinsiyete mal ediliyor. Bu durumun en dikkat çekici örneklerinden biri Leslie Jones’un yaşadıklarıdır.
Görsel Kaynağı: statesman.com
Ghostbusters filminin ardından yalnızca oyunculuğu nedeniyle değil, kadın ve siyahi bir komedyen olduğu için de yoğun ırkçı ve cinsiyetçi nefret mesajlarına maruz kaldı. Sosyal medya hesapları hakaretlerle dolduruldu, kişisel bilgileri internete sızdırıldı ve uzun süre organize çevrim içi saldırıların hedefi oldu. Benzer şekilde Amy Schumer de kadın cinselliği, beden algısı ve toplumsal cinsiyet üzerine yaptığı şakalar nedeniyle yıllardır hakaret, küçümseme ve çevrim içi linç kampanyalarıyla karşılaşıyor. İngiliz komedyen Katherine Ryan ise sektördeki cinsiyetçiliği dile getirdiğinde yaşananları abartmakla suçlandı ve sosyal medyada hedef gösterildi.
“Kadın olduğun için komik değilsin”
Kadın komedyenlerle yapılan araştırmalar, sahnede cinsel tacize uğrayanların, kulislerde rahatsız edici davranışlarla karşılaşanların ve performans sonrası takip edilenlerin azımsanmayacak bir oran oluşturduğunu ortaya koyuyor. Kadınlar, sadece izleyiciyi güldürmeye çalışmıyor; aynı zamanda güvenliklerini korumaya, cinsiyetçi önyargılarla mücadele etmeye ve meslektaşlarından daha fazla kendilerini kanıtlamaya çalışıyorlar.
Görsel Kaynağı: comedy.co.uk
Amaç kadın komedyenleri eleştiriden muaf tutmak değildir. Aksine, kadınların da erkeklerle aynı ölçütlerle değerlendirilmesini savunur. Bir şakanın komik olup olmadığı tartışılabilir; ancak bir komedyenin kadın olduğu için sistematik biçimde aşağılanması, mizah eleştirisi değil, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin bir yansımasıdır. Kadınlar gerçekten komik değil mi, yoksa toplum kadınların yüksek sesle konuşmasına, eleştirmesine ve güldürmesine hâlâ alışamadı mı? Kahkaha özgürleştiricidir. Kadınların kahkahasını susturmaya çalışan her önyargı ise yalnızca kadınları değil, mizahın kendisini de yoksullaştırır.
Kaynakça:
- Healy, R. (2020, August 5). I’ve had men rub their genitals against me:
- Female comedians on extreme sexism in standup. The Guardian.
- Khomami, N. (2023, September 22). ‘There are dozens of Russell Brands’:
- Female comedians say abuse is rife. The Guardian.
- Murti, A. (2019, November 6). 1 in 3 female comedians were sexually
- harassed on stage, survey finds. The Swaddle.
- Richardson, J. (2020, September 9). Josie Long speaks about violent
- online threats and sexism in comedy. British Comedy Guide.
